Hooggevoeligheid

27 March 2025

‘Mama, waarom lach je terwijl je verdrietig bent? Mama, ik vind een drukke verjaardag niet fijn en zonder mezelf daarom graag even af. Mama, Ik kan moeilijk slapen, omdat ik over alles diep nadenk.’

Het kind dat opmerkzaam, nieuwsgierig en prikkelgevoelig is, heeft ook een groot inlevingsvermogen, kan diep nadenken over allerlei situaties en reageert sterker op emoties van anderen. Deze kinderen voelen de sfeer heel goed aan, kijken de kat uit de boom of zoeken juist prikkels op. Zij kunnen heftiger reageren op zintuigelijke prikkels zoals harde geluiden, honger of dorst en licht. Hoogsensitiviteit en hooggevoeligheid zijn veelbesproken onderwerpen. Tussen beiden zit een verschil. Hoogsensitiviteit is meer gericht op de zintuigelijk waarneming en prikkels, terwijl hooggevoeligheid zich meer richt op emotionele reacties en gevoelens.

Het zijn eigenschappen die een kracht kunnen zijn, maar ook een valkuil kunnen vormen. Een gevoelig kind verwerkt alles intenser. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat het hoogsensitieve brein iets anders in elkaar zit dan het niet-hoogsensitieve brein. Er is sprake van een gevoeliger zenuwstelsel en alle informatie wordt diepgaander verwerkt. Het kind neemt meer waar en dat kost meer energie. Ook zijn er in het hoogsensitieve brein meer spiegelneuronen actief. Spiegelneuronen maken het mogelijk om te begrijpen wat er in een ander omgaat door te voelen. Zij signaleren emoties sneller en intenser. 

Het kind heeft meer moeite met het filteren van situaties. Een ruzie kan voelen als een definitief einde van een vriendschap, een nieuwsbericht over bijvoorbeeld de oorlog kan zorgen voor slapeloze nachten en de naadjes van sokken of kledingstukken voelen als een cactus op de huid. Ieder kind is anders en daarom reageren en verwerken ze situaties op hun eigen manier. Er zijn kinderen die introvert of extravert zijn. Bij introvert gedrag keert het kind naar binnen toe en is er innerlijke onrust. Kinderen piekeren veel, zijn sociaal teruggetrokken, hebben angsten, buikpijn of hoofdpijn. Bij extravert gedrag heeft het kind geen controle over zijn emoties en vaak een sterke wil. Het karakter van het kind zegt iets over hoe het kind omgaat met zijn gevoeligheid. 

Wanneer kinderen zichzelf beter gaan begrijpen en leren wat ze nodig hebben, kan hoogsensitiviteit een mooie eigenschap. Emoties leren herkennen en grenzen aangeven zijn daarbij van groot belang. We leven (nu eenmaal) in een wereld vol prikkels en daarom is het extra belangrijk om kinderen te ondersteunen en (te)begeleiden als ze dat nodig hebben. 

Het is belangrijk om bij overprikkeling te zoeken naar mogelijkheden om te ontprikkelen. Overprikkeling kan zich uiten in allerlei klachten en gedragingen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan: slechte concentratie, druk gedrag, onrust(ig), hoofdpijn, snel vermoeid zijn, last van labeltjes in kleding en het kind kan zichzelf terugtrekken of passief zijn. Natuurlijk zijn er nog meer kenmerken en uit zich dit bij alle kinderen anders. 

Wat kan je doen bij overprikkeling?

  • Diepe druk. Wat is dat eigenlijk? Een stevige knuffel, lekker strak in te stoppen voor het slapen gaan, verzwaringsdeken of verzwaringsknuffels. Diepe druk wordt vaak gebruikt om de verstoorde prikkelverwerking in balans te brengen. Geef je kind een stevige knuffel en laat als laatste los. Zo merk je hoe lang het kind de knuffel nodig heeft. 
  • Op tijd eten en drinken is voor gevoelige kinderen extra belangrijk. (Op school houdt het kind zichzelf in, maar als ze hun vader of moeder op het schoolplein zien staan gaan ze zichzelf uiten door te huilen of boos te reageren). Neem iets mee als je weggaat en geef het kind meteen op het schoolplein iets te eten en te drinken als de mogelijkheid er is. Huppel vervolgens samen naar huis. Beweging is belangrijk en samen nog leuker! 
  • Geef je kind iets te kauwen. Sommige kinderen kauwen op van alles om zichzelf te reguleren en prikkels te dempen. Je hebt hiervoor speciale kauwsieraden.
  • Het kind dat veel emoties voelt, sfeergevoelig is en zichzelf snel terugtrekt heeft sturing nodig in het uiten van zijn of haar binnenwereld en emoties. Laat je kind zijn gevoelens tekenen en praat er samen over. Het samen praten over gevoelens is niet altijd makkelijk voor gevoelige kinderen, maar er zijn ook materialen te koop die hierbij ondersteunend kunnen zijn. 
Emotie regulatie
15 January 2025
Emotie regulatie

Als ouders kennen we allemaal de ongemakkelijke situaties in de supermarkt wanneer ...

Heeft u vragen of wilt u een keer langskomen?

Vul het formulier in of neem telefonisch contact op via 06-51278117

Kinderpraktijk Melany